Teos’un taşları 2 bin 200 yıllık tarihi gün yüzüne çıkarıyor

İzmir’in Seferihisar ilçesindeki Teos Antik Kenti’nde sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmaları, antik dünyanın yönetim, eğitim ve kültür yaşamına ilişkin önemli bilgileri gün yüzüne çıkarıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin destek verdiği çalışmalarda, 2 bin 200 yıllık meclis binası ve eğitim vakfına dair dikkat çekici bulgular ortaya çıkarıldı.

İZMİR(İGFA) - İzmir’in Seferihisar ilçesine bağlı Sığacık’ta bulunan Teos Antik Kenti, binlerce yıl önce Akdeniz dünyasının önemli ticaret, sanat ve düşünce merkezlerinden biriydi. Kuzey ve güneyindeki iki limanıyla deniz ticaretine açılan kent; tüccarları, sanatçıları, düşünürleri ve dönemin güçlü siyasi figürlerini buluşturuyordu.

Antik İonia’nın 12 kent devletinden biri olan Teos’un merkezinde yer alan yaklaşık 2 bin 200 yıllık meclis binası ise kentin siyasi ve toplumsal yaşamına ilişkin önemli bilgiler sunuyor.

Bir zamanlar bu yapıda kentin geleceği tartışılıyor, kralların talepleri görüşülüyor, öğrenciler müzik ve temel bilgiler sınavlarına giriyordu. Roma döneminde sahne eklenen meclis binası, zamanla kültürel etkinliklere de ev sahipliği yaptı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi adına 2010 yılından bu yana sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmaları, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin maddi katkılarıyla devam ediyor. Özellikle meclis binasında bulunan yazıtlar, Teos’un mimari özelliklerinin yanı sıra antik dönemin eğitim sistemini, siyasi ilişkilerini ve günlük yaşamını da aydınlatıyor.

KENTİN KALBİNDE 800 KİŞİLİK MECLİS

Teos Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Musa Kadıoğlu, kentin en iyi korunmuş kamu yapılarından biri olan meclis binasının, agoranın hemen kuzeybatısında yer aldığını belirtti.

Kadıoğlu, “Burası Teos kent devletinin meclis binası. Danışma meclisi burada toplanıyor ve kentin geleceğiyle ilgili kararlar alıyordu. Ancak yapının önemini artıran başka bir özelliği daha var. Ele geçen yazıtlar, burasının yalnızca meclis toplantıları için kullanılmadığını, eğitim ve kültür faaliyetlerine de ev sahipliği yaptığını gösteriyor” dedi.

Yaklaşık 800 kişilik kapasiteye sahip yapıda 17 sıra oturma basamağı bulunuyor. Roma döneminde eklenen sahne de yapının kültürel etkinliklerde kullanıldığını gösteriyor.

YALNIZCA BİRKAÇ BASAMAĞI GÖRÜNÜYORDU

Bugün Teos’un en dikkat çekici yapılarından biri olan meclis binası, uzun yıllar boyunca toprak altında kaldı. 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen kazılarda yalnızca birkaç oturma basamağı ortaya çıkarılabildi. 2010 yılında başlayan sistemli çalışmalarla yapının mimari bütünlüğü büyük ölçüde gün yüzüne çıkarıldı.

Kadıoğlu, “2010 yılında buraya geldiğimizde yalnızca üstten iki üç basamak görünüyordu. Yıllar içerisinde yapıyı tamamen ortaya çıkardık. Güney analemma duvarını, oturma basamaklarını ve son olarak kuzey analemma duvarını ele alarak restorasyonu büyük ölçüde tamamladık. Böylelikle antik dönemin en önemli kamu yapılarından birini yeniden görünür hale getirdik” diye konuştu.

Ankara Üniversitesi öncülüğünde yürütülen çalışmalarda yapının mimari özellikleri belirlendi. Türk Tarih Kurumu’nun maddi desteğiyle hazırlanan restorasyon projeleri doğrultusunda gerçekleştirilen çalışmaların büyük bölümü 2026 yılında tamamlandı.

2 BİN 200 YIL ÖNCE ÇOCUKLAR EĞİTİM ALIYORDU

Teos’un antik dünyadaki önemini ortaya koyan belgelerden biri de Polythros Eğitim Vakfı yazıtı. Yaklaşık 2 bin 200 yıl önce yaşayan varlıklı bir Teoslu olan Polythros, 34 bin drahmi bağışlayarak kentte çocukların eğitimini destekleyen bir vakıf kurulmasını sağladı. Vakıf kapsamında özgür doğmuş kız ve erkek çocukların eğitim alması desteklendi. Kadıoğlu, Teos’taki yazıtların antik dönemin eğitim sistemine ilişkin ayrıntılı bilgiler içerdiğini belirterek şunları söyledi: “Bu tür eğitim vakıflarını antik kentlerin çok azında biliyoruz. Teos’ta kız ve erkek çocukların eğitim aldığını görüyoruz. Daha da önemlisi, öğrencilerin hangi dersleri alacağına öğretmenlerin karar verdiğini biliyoruz. Öğretmenler arasında anlaşmazlık çıkarsa 40 yaşın üzerindeki müdür yardımcısı devreye giriyor. Bu ayrıntılar, antik dönemde eğitimin nasıl örgütlendiğini anlamamız açısından çok önemli.”