Deprem bölgesinde konut arzı arttı, kira artışları yavaşladı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) araştırmacıları Ali Arda Dalseçkin, Süreyya Güder Köşgeroğlu ve Muhammed Hamza Kayrıcı’nın incelemesine göre, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından bölgedeki konut stokunda yaşanan kayıp kira enflasyonunu yukarı çekti; kamu öncülüğündeki yeniden imar süreciyle birlikte kira artışları 2025’te belirgin biçimde yavaşladı.

ANKARA (İGFA) - Merkez Bankası, deprem bölgesi konut arzı ve bölgesel kira enflasyonu gelişmelerine mercek tuttu.

TCMB araştırmacılarının "Merkezin Güncesi" sayfasındaki çalışmada, deprem sonrası konut arzındaki azalmanın özellikle deprem bölgesindeki illerde kiraları hızla artırdığı, göç hareketleri nedeniyle de bazı büyükşehirler ve yakın illerde kira baskısının yükseldiği vurgulandı. Araştırmaya göre, deprem bölgesine coğrafi olarak yakın olan veya geçmişte güçlü göç ilişkileri bulunan illerde kira artışları daha sert gerçekleşti.

DEPREM KONUTU TESLİMLERİ ARZI HIZLA ARTIRDI

İncelemede, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) deprem konutu üretiminin 2025 başında 201 bin seviyesine, yıl sonunda ise yaklaşık 434 bine ulaştığı hatırlatıldı. Deprem öncesi üç yılda üretilen konut sayısının yaklaşık 213 bin olduğuna dikkat çekilen çalışmada, yapı kullanım izinlerinde de deprem bölgesinin Türkiye genelindeki payının yüzde 12’lerden yüzde 20’nin üzerine çıktığı kaydedildi.

Bu toparlanmanın kira piyasasına da yansıdığı belirtilen araştırmada, deprem illerinde kira enflasyonunun 2023 ve 2024’te diğer illerin üzerinde seyrettiği, ancak 2025’te konut teslimlerinin hızlanmasıyla birlikte ivme kaybettiği ifade edildi.

DOLAYLI ETKİ GÖÇ ALAN İLLERDE DE GÖRÜLDÜ

Araştırmada, depremden dolaylı etkilenen illerde de kira enflasyonunun 2026 yılında belirgin biçimde gerilediği bildirildi. Bunun, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasının geri göçü hızlandırarak kiralık konut talebini azalttığına işaret edebileceği değerlendirildi.

İnşaat faaliyetlerinin bölgesel dağılımına da değinilen çalışmada, deprem konutu projelerinin büyük ölçüde tamamlanmasıyla birlikte inşaat sektörü istihdamının deprem bölgesinde gerilediği, buna karşılık deprem bölgesi dışındaki illerde arttığı aktarıldı. Bu durumun, konut arzındaki artışın önümüzdeki dönemde daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceği anlamına geldiği belirtildi.

“KONUT ARZINDAKİ İYİLEŞME KİRA BASKISINI AZALTABİLİR”

Özetle araştırmada, deprem sonrası konut stokundaki kaybın kira enflasyonunu olumsuz etkilediği, ancak yeniden imar faaliyetleriyle arzın güçlenmesi sonucu kira artışlarının deprem illerinde yavaşladığı sonucuna ulaşıldı. Çalışma, konut arzındaki iyileşmenin önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki baskıyı azaltabilecek temel unsurlardan biri olabileceğine işaret etti.